Unë e dua shqipen. Edhe librat. Edhe librat në shqip. Por në kombinimin e të dyjave, gjej një lodhje që më shumë i ngjan irritimit pas përpjekjesh të gjata për t’i vënë fjalët, fjalitë dhe mendimet në rendin e duhur në shqip. Veç kësaj, edhe në një shqipe të bukur.Pushimet janë trazuar shpesh nga moti i paqëndrueshëm këtë verë, ndaj edhe koha në dispozicion të leximit ka qenë më e madhe. E për të balancuar leximin e literaturës detyruese në gjuhë të tjera për muaj me radhë, vendosa të blej shqip për ditët e pushimeve. Shqip dhe këndshëm. Continue Reading

Njësitë sekrete ushtarake të krijuara për të rrëzuar qeveritë

Trupat para-ushtarake që janë stërvitur e furnizuar nga inteligjenca amerikane

SHBA ka një histori të mirënjohur të ofrimit të ndihmës ushtarake për vendet në nevojë. Por, herë pas herë qeveria amerikanë ka furnizuar edhe me forca sekrete, ose me armë për forca sekrete. Disa prej ushtrive të krijuara nga CIA nëpër botë kanë pasur sukses në qëllimin e tyre e të tjera edhe kanë dështuar. Nga viti 1945-1952 CIA trajnonte dhe furnizonte nga ajri njësitë partizane ukrainase, të cilat ishin organizuar fillimisht nga gjermanët për të luftuar sovjetikët gjatë Luftës II Botërore. Për shtatë vjet, partizanët që vepronin na Karpate bënin sulme sporadike. Më në fund, në vitin 1952 një forcë ushtarake sovjetike i fshiu ata nga faqja e dheut. Pas fitores komuniste në Kinë, ushtarët nacionalistë kinezë u arratisën në Birmani. Gjatë fillimit viteve ‘50 CIA i përdori këto ushtarë për të krijuar një brigadë prej 12 mijë vetësh, të cilët kryenin sulme të herë pas hershme në Kinën e kuqe. Gjithsesi, ushtarët nacionalistë e panë më të arsyeshme të monopolizojnë tregtinë lokale të opiumit. Pasi presidenti i Guatemalës, Jacobo Arbenz legalizoi partinë komuniste të vendit dhe nxori jashtë ligjit 400 mijë akra plantacione bananesh të “United Fruit”, CIA vendosi të përmbyste qeverinë e tij. Rebelët guatemals u stërvitën në Honduras dhe u mbështetën nga një kontingjent bombarduesish ajrorë të CIA-s. Kjo ushtri pushtoi Guatemalën në vitin 1954 duke rrëzuar regjimin e Arbenz. Në një përpjekje për të rrëzuar presidentin indonezian Sukarno në vitin 1958, CIA dërgoi ekspertët paraushtarakë dhe operatorët e radios në një ishull të Sumatras për të organizuar një revoltë. Me mbështjetje ajrore nga CIA, ushtria e rebelëve u hodh në sulm por u mund shumë shpejt. Pas pushtimit kinez të Tibetit në vitin 1950, CIA nisi të rekrutonte kalorës kamba – ushtarë të fortë që mbështesnin liderin shpirtëror të Tibetit, Dalai Lama – teksa ato u arratisën në Indi në vitin 1959. Këto kalorës u stërvitën në “Camp Hale” në Kolorado e më pas u transportuan sërish në Tibet nga CIA për të organizuar një ushtri prej 14 mijë vetësh. Në mes të viteve ’60 ata ishin braktisur nga CIA, por vazhduan të luftojnë vetë deri në vitet ’70. Në vitin 1960 operativët e CIA-s rekrutuan 1500 refugjatë kubanë që jetonin në Majemi dhe orkestruan një sulm surprizë në Kubën e Fidel Castro-s. Këta rebelë u stërvitën në një bazë në Guatemala dhe zbarkuan në Gjirin e Derrave më 19 prill 1961. Operacioni i planifikuar keq përfundoi në katastrofë dhe 150 njerëzit u vranë ose u kapën brenda tre ditësh. Në vitin 1962 agjentët e CIA-s rekrutuan anëarët e fisit Meo që jetonin në malet e Laos për të luftuar si guerrilë kundër forcave komuniste të Loas. E quajtur Ushtria Klandestine, kjo njësi paguhej, stërvitej dhe furnizohej nga CIA dhe arriti në 30 mijë forca. Në vitin 1975 kjo ushtri që kishte arritur thuajse çerek milioni ishte reduktuar në 10 mijë refugjatë që ikën në Tajlandë. Nungët, kinezë që jetonin në Vietnam u rekrutuan dhe organizuan nga CIA si forcë mercenare gjatë luftës së Vietnamit. Luftëtarë të frikshëm e brutalë ato u punësuan përgjatë gjithë Vietnamit. Por ata rezultuan të ishin një barrë jo e vogël për CIA-n, duke qenë se ishin shumë të kushtueshëm duke qenë se nuk pranonin të luftonin nëse nuk furnizoheshin rregullisht me birrë dhe prostituta. Ndihma e maskuar për skuadrat që luftonin kundër pushtimit sovjetik të Afganistanit filloi nën presidentin Jimmy Carter në vitin 1970 dhe vazhdoi edhe gjatë administratës së Ronald Reagan. Operacioni pati sukses në qëllimin fillestar pasi sovjetikët u detyruan që të tërhiqnin forcat e tyre në vitin 1987. Fatkeqësisht, sapo u larguan sovjetikët SHBA e injoroi fare Afganistanin. Continue Reading

Një fotografi e Che Guevara-s në vitin 1929 në Argjenintë e tregon Erneston 14 muajsh të veshur një pallto të bardhë dhe një kasketë ushtarake filipinase. Këto rroba ishin katastrofa e parë e rrobave të Che-së, që do e ndiqte për gjithë jetën. “Fëmijëria është ajo që vendos për të ardhmen”, thotë psikologu meksikan Santiago Ramires. A kishte Ramirez të drejtë, apo është fëmijëria një aksident, thjesht e shkuara e një personi, karakteri i të cilit do marrë formë nga vullneti i tij? Nëse fëmijëria është fat nuk është e thjeshtë të intepretojmë simbolet e së ardhmes. Ka një fotografi të Guevara-s në vitin 1932, ku ai është sipër një gomari. Lideri i madh ishte katër vjeç. Ai qëndron shumë drejt dhe e shfaq hapur dashurinë e tij për gomarin – gjithë jetën ai do karakterizohej nga dashuria për gomerët, mushkat e kuajt siç shfaqet dhe në shumë prej fotove gjatë revolucionit. E nëse fëmijëria përcakton fatin atëherë 25 vjet më vonë, duke udhëhequr rebelët kubanë një farë Guevara i njohur si Che do avanconte i hipur në një kalë që quhej Balsana. Ai shikoi nga kamera dhe me një shprehje të hutuar sikur donte të thoshte: “Pse jam unë subjekti i ngjarjes, kur gomari e meriton më shumë se unë”. Gomari është paraardhësi i atyre mushkave që u shfaqën gjatë pushtimit të perëndimit të Kubës e madje dhe të kalit të vogël bolivian, të cilin ai e donte aq shumë dhe në fund përfundoi duke e ngrënë. Në të shkuarën e largët e të errët të Guevara-s ka pasur një nënmbret të Spanjës së Re, Don Pedro de Castro y Figuerosa, funksioni i të cilit zgjati një vit e pesë ditë në mes të shekulli të tetëmbëdhjetë. Ai kishte një djalë të quajtur Joaquin, i cili u arratis me guran e tij në Luiziana dhe pasardhësit e tij iu bashkuan gjuetisë së floririt në San Francisko përpara se pasardhësit e tyre të përfundonin në Argjentinë një shekull më pas. Të afërmit me emra absurdë i përkasin periudhës së San Franciskos: Rosaminda Perlasca, xhxha Gorgono që rriste bagëti për t’i shitur mish kërkuesve të floririt. Dega Lynch e familjes mund të gjurmohet deri në Argjentinë në shekullin e tetëmbëdhjetë, kur ata emigruan nga Irlanda. Nuk ka shumë për t’u thënë nga ana de la Serna e familjes, përveç gjyshit, Juan Martin de la Serna, një lider rinor i partisë Radikale Argjentinase. Në çdo rast duket se teksa koha kalonte Che nuk kishte shumë simpati për njerëzit që ai i përshkruante si “stërgjyshërit e mi, të cilët ishin anëtarë të oligarkisë së madhe argjentinase që rriste bagëti…”. Kur është fëmijë Ernesto duhet të ketë parë frytet e stërgjyshërve të tij të mësymjes e floririt në Kaliforni, bëmat e gjyshit të tij që rriste bagëti dukeshin sikur vinin nga romane fantastike. Babai i tij ishte një inxhinier civil, i cili ndërmori shumë projekte dhe dëshmoi në shumë prej tyre. Akti i tij më i shquar ishte se kishte goditur me shuplakë Jorge Luis Borges kur ishin në shkollë, pasi ky i fundit e kishte raportuar tek mësuesi duke thënë: “Zotëri, ky djali nuk më lë të mësoj”. Për këtë ai u përjashtua nga Kolegji Kombëtar. Ernesto Guevara Lynch, i cili ishte pjesërisht aventurier dhe pjesërisht një student arkitekture, i cili e kishte lënë shkollën për të hyrë në botën e biznesit ishte mjaft me fat, siç ka pranuar vetë, kur u martua me Celia de la Serna. Continue Reading

Grupi“Reporterët pa Kufij” që merret me lirinë e medias, ka publikuar listën e armiqve të shtypit. Në mesin e liderëve “shtypës të mediave” përfshihen Presidenti kinez, Hu Xhintao, Presidenti iranian, Mahmud Ahmadinexhad, kryeministri  Rus, Vladimir Putin, Presidenti Çeçen (mbështetës i Krmelinit), Ramazan Kadirov, dhe udhëheqësi i talibanëve afganë, Mullah Omari. Continue Reading

Çojmë n’dhe t’huej djalin m’u msue,
kombin tonë m’e përparue,
………. dhen tonë m’e nderuemun;
rri n’shkollë djali pesë – gjashtë vjet,
kur vjen n’Shkodër, shqyp nuk flet,
………. Shqypen ka harruemun!!!! Continue Reading

Alberto Korda, fotografi që fiksoi imazhin e përjetshëm të Guevara-s.

Fotografia e tij e shquar e Che Guevara-s u bë ikonë për revolucionarët në mbarë botën. Kur Alberto Korda i drejtoi aparatin e tij fotografik “Leica” luftëtarit mjekrosh latin të lirisë, ai përjetësoi në objektiv një imazh që u bë legjendë e shekullit të njëzetë.  Tashmë, pas vdekjes së Korda-s në Paris të premten në moshën 72 vjeçare, ka nisur beteja për të mbrojtur fotografinë e jashtëzakonshme nga shfrytëzimi komercial dhe për të siguruar se trashëgimia e fotografit lënë botës nuk do përlyhet nga beteja për para. Për më shumë 30 vjet Korda e bëri një sy qorr ndaj përdorimit të kësaj fotoje në bluza e postera nga studentët e radikalët në mbarë botën. Por ai u rezistoi me vendosmëri ofertave të majme për të shitur të drejtat e imazhit që ai e konsideronte si të shenjtë. Vitin e kaluar ai paditi “Loëe Lintas”, një agjenci reklamash dhe agjencinë e fotove “Rex Features” që e përdori foton fushatën e reklamës së vodkës Smirnoff. “Nëse Che do ishte gjallë ai do kishte bërë njëjtën gjë. Të përdorësh imazhin e Che Guevara-s për të shitur vodkë është përdhosje e emrit dhe kujtimit të tij. Ai nuk pinte kurrë. Ai nuk ishte pijanec dhe pija nuk duhet t’i bashkëngjitet kujtimit të tij të përjetshëm”, Korda tha. Tashmë një fushatë tjetër ka nisur për mbrojtjen e “guerilasit heroik” mes frikës se do përdoret nga kompanitë e etura për të fituar sa më shumë me popullaritetin e tij. Dr. Stephen Wilkinson u shpreh: “Familja Korda ka kërkuar që shoqata jonë për mbrojtjen e imazhit të Che të vazhdojë të mbrojë foton dhe gjithë mënyrat se si do përdoret. Kujtimi ynë më i pastër për të është kur në nëntor të vitit të kaluar ai na dha një shumë ët madhe parash që fitoi nga përdorimi i fotos dhe na kërkoi t’ia jepnim ministrisë kubane të Shëndetit, për t’i përdorur për antibiotikë për fëmijët”. Fotografia është bërë më 5 mars 1960 në një shërbim përkujtimor për më shumë se 100 anëtarë të ekuipazhit të një anije belge ngarkuar me armë që u vranë në një sulm, për të cilin Kuba fajësoi forcat kundër-revolucionare të ndihmuara nga SHBA. Korda u caktua nga revista “Revolucion” si fotoreporteri që do mbulonte ngjarjen, ku të pranishëm ishin Simone de Beauvoir dhe Jean-Paul Sartre. “Che qëndronte në radhën pas Fidel Castro-s në tribunë. Nuk mund të shihej. Më pasi ai doli para në skaj të tribunës. Unë qëndroja më poshtë. E pashë të bënte para me vështrimin absolut të sfidës së çeliktë teksa Fideli fliste. Kjo zgjati vetëm një moment. Ia dola të shkrepja dy poza e më pas ai u tërhoq mbrapsht”, është shprehur Korda. Revista e Korda-s ishte më e interesuar në fotot e Castro-s, por duket se fotografit i pëlqeu ai i Guevara-s dhe e vari në murin e studios së tij në Havanë. Shtatë vjet më vonë fotoja qëndronte akoma në mur e zverdhur nga tymi i duhanit, kur një botues italian, Giangiacomo Feltrinelli telefonoi për të kërkuar një kopje. Korda i dha vizitorit dy kopje falas. Guevara u vra disa muaj më vonë dhe u shpall menjëherë martir i revolucionit. Continue Reading

Pse njerëzimi është i magjepsur me idenë e jetës së pertejme

Pse besojnë pjesa më e madhe e njerëzve në jetën pas vdekjes? Parajsa nuk është një vend i mrekullueshëm i mbushur me dritë, por është një konstrukt fatal me një histori të përgjakshme, shkruan Johann Hari. John Lennon thoshte: “Imagjinoni që s’ka parajsë/ do ishte më e lehtë sikur ta mendonit kështu/ pa ferr poshtë nesh/ Mbi kokën tonë vetëm qiell”. Sot, sipas një libri të ri nga Lisa Miller, e cila është korrespondonte e seksionit fetar të “Neëësëeek”, 81 përqind e amerikanëve dhe 51 përqind e britanikëve thonë se besojnë në parajsë, një rritje prej 10 përqind që nga dekada e shkuar. Nga këta, vetëm 71 përqind shprehen se parajsa është “një vend aktual”. Në të vërtetë, 43 përqind besojnë se kafshët e tyre shtëpiake – macet, minjtë dhe gjarpërinjtë – do nisen me to drejt përjetësisë pas vdekjes. Por, pse nuk arrijnë ta kapërcejnë njerëzit idenë e Portave të Arta? Në realitet, parajsa në të cilin mendoni se do shkoni – një ribashkim me të afërmit e rrethuar nga drita – është një shpikje mjaft e vonë, vetëm se pak më e vjetër se Goldman Sachs. Shumë prej besimtarëve në parajsë do e gjenin në histori thuajse të panjohur këtë koncept. Libri i Miller “Parajsa: Magjepsja jonë e përhershme me jetën e përtejme” ngacmon historinë e çuditshme të parajsës dhe tregon se nuk është ajo që mendojmë. Continue Reading

Më 18 nëntor 1978, në një zonë të banuar të xhunglës Guyanese, prifti Jim Jones urdhëroi 913 pjesëtarët e kultit të tij religjioz që të vrisin veten duke pirë helm dhe kështu bënë. Por çfarë konspiracioni fshihet pas?

Kultistët kishin pësuar lavazh truri nga megalomaniaku Jones, i cili e kishte emërtuar fshatin e tyre në xhungël si vetja e tij dhe i mbante ndjekësit e tij si skllevër, për të mos thënë zombi. Edhe Jones vetë u gjend i vdekur. Ai kishte qëlluar veten me pistoletë ose ndoshta dikush tjetër e kishte vrarë. Me nofulla katrore, flokë sterrë të zinj dhe syze të errëta dielli që e bënin të dukej si një agjent sekret që pinte ilaçe antipsiqike, Jones zë vend përkrah Charles Manson në ikonografnë amerikane të demonëve. Continue Reading

Miqësia është një nga ndjenjat më të fuqishme që lidh dy qenie njerëzore. Ajo shpesh zgjat për tërë jetën, kalon prova nga më të vështirat dhe kur ndodh që e humbasim, mund të ndihemi keq sikur të kemi humbur dashurinë. Continue Reading