Trupat para-ushtarake që janë stërvitur e furnizuar nga inteligjenca amerikane

SHBA ka një histori të mirënjohur të ofrimit të ndihmës ushtarake për vendet në nevojë. Por, herë pas herë qeveria amerikanë ka furnizuar edhe me forca sekrete, ose me armë për forca sekrete. Disa prej ushtrive të krijuara nga CIA nëpër botë kanë pasur sukses në qëllimin e tyre e të tjera edhe kanë dështuar. Nga viti 1945-1952 CIA trajnonte dhe furnizonte nga ajri njësitë partizane ukrainase, të cilat ishin organizuar fillimisht nga gjermanët për të luftuar sovjetikët gjatë Luftës II Botërore. Për shtatë vjet, partizanët që vepronin na Karpate bënin sulme sporadike. Më në fund, në vitin 1952 një forcë ushtarake sovjetike i fshiu ata nga faqja e dheut. Pas fitores komuniste në Kinë, ushtarët nacionalistë kinezë u arratisën në Birmani. Gjatë fillimit viteve ‘50 CIA i përdori këto ushtarë për të krijuar një brigadë prej 12 mijë vetësh, të cilët kryenin sulme të herë pas hershme në Kinën e kuqe. Gjithsesi, ushtarët nacionalistë e panë më të arsyeshme të monopolizojnë tregtinë lokale të opiumit. Pasi presidenti i Guatemalës, Jacobo Arbenz legalizoi partinë komuniste të vendit dhe nxori jashtë ligjit 400 mijë akra plantacione bananesh të “United Fruit”, CIA vendosi të përmbyste qeverinë e tij. Rebelët guatemals u stërvitën në Honduras dhe u mbështetën nga një kontingjent bombarduesish ajrorë të CIA-s. Kjo ushtri pushtoi Guatemalën në vitin 1954 duke rrëzuar regjimin e Arbenz. Në një përpjekje për të rrëzuar presidentin indonezian Sukarno në vitin 1958, CIA dërgoi ekspertët paraushtarakë dhe operatorët e radios në një ishull të Sumatras për të organizuar një revoltë. Me mbështjetje ajrore nga CIA, ushtria e rebelëve u hodh në sulm por u mund shumë shpejt. Pas pushtimit kinez të Tibetit në vitin 1950, CIA nisi të rekrutonte kalorës kamba – ushtarë të fortë që mbështesnin liderin shpirtëror të Tibetit, Dalai Lama – teksa ato u arratisën në Indi në vitin 1959. Këto kalorës u stërvitën në “Camp Hale” në Kolorado e më pas u transportuan sërish në Tibet nga CIA për të organizuar një ushtri prej 14 mijë vetësh. Në mes të viteve ’60 ata ishin braktisur nga CIA, por vazhduan të luftojnë vetë deri në vitet ’70. Në vitin 1960 operativët e CIA-s rekrutuan 1500 refugjatë kubanë që jetonin në Majemi dhe orkestruan një sulm surprizë në Kubën e Fidel Castro-s. Këta rebelë u stërvitën në një bazë në Guatemala dhe zbarkuan në Gjirin e Derrave më 19 prill 1961. Operacioni i planifikuar keq përfundoi në katastrofë dhe 150 njerëzit u vranë ose u kapën brenda tre ditësh. Në vitin 1962 agjentët e CIA-s rekrutuan anëarët e fisit Meo që jetonin në malet e Laos për të luftuar si guerrilë kundër forcave komuniste të Loas. E quajtur Ushtria Klandestine, kjo njësi paguhej, stërvitej dhe furnizohej nga CIA dhe arriti në 30 mijë forca. Në vitin 1975 kjo ushtri që kishte arritur thuajse çerek milioni ishte reduktuar në 10 mijë refugjatë që ikën në Tajlandë. Nungët, kinezë që jetonin në Vietnam u rekrutuan dhe organizuan nga CIA si forcë mercenare gjatë luftës së Vietnamit. Luftëtarë të frikshëm e brutalë ato u punësuan përgjatë gjithë Vietnamit. Por ata rezultuan të ishin një barrë jo e vogël për CIA-n, duke qenë se ishin shumë të kushtueshëm duke qenë se nuk pranonin të luftonin nëse nuk furnizoheshin rregullisht me birrë dhe prostituta. Ndihma e maskuar për skuadrat që luftonin kundër pushtimit sovjetik të Afganistanit filloi nën presidentin Jimmy Carter në vitin 1970 dhe vazhdoi edhe gjatë administratës së Ronald Reagan. Operacioni pati sukses në qëllimin fillestar pasi sovjetikët u detyruan që të tërhiqnin forcat e tyre në vitin 1987. Fatkeqësisht, sapo u larguan sovjetikët SHBA e injoroi fare Afganistanin.

1. Partizanët ukrainas

Nga viti 1945-1952 CIA trajnonte dhe furnizonte nga ajri njësitë partizane ukrainase, të cilat ishin organizuar fillimisht nga gjermanët për të luftuar sovjetikët gjatë Luftës II Botërore. Për shtatë vjet, partizanët që vepronin na Karpate bënin sulme sporadike. Më në fund, në vitin 1952 një forcë ushtarake sovjetike i fshiu ata nga faqja e dheut.

2. Brigada kineze në Birmani

Pas fitores komuniste në Kinë, ushtarët nacionalistë kinezë u arratisën në Birmani. Gjatë fillimit viteve ‘50 CIA i përdori këto ushtarë për të krijuar një brigadë prej 12 mijë vetash, të cilët kryenin sulme të herë pas hershme në Kinën e kuqe. Gjithsesi, ushtarët nacionalistë e panë më të arsyeshme të monopolizojnë tregtinë lokale të opiumit.

3. Ushtria rebele guatemalase

Pasi presidenti i Guatemalës, Jacobo Arbenz legalizoi partinë komuniste të vendit dhe nxori jashtë ligjit 400 mijë akra plantacione bananesh të “United Fruit”, CIA vendosi të përmbyste qeverinë e tij. Rebelët guatemals u stërvitën në Honduras dhe u mbështetën nga një kontingjent bombarduesish ajrorë të CIA-s. Kjo ushtri pushtoi Guatemalën në vitin 1954 duke rrëzuar regjimin e Arbenz.

4. Rebelët sumatranë

Në një përpjekje për të rrëzuar presidentin indonezian Sukarno në vitin 1958, CIA dërgoi ekspertët paraushtarakë dhe operatorët e radios në një ishull të Sumatras për të organizuar një revoltë. Me mbështjetje ajrore nga CIA, ushtria e rebelëve u hodh në sulm por u mund shumë shpejt.

5. Kalorësit kamba

Pas pushtimit kinez të Tibetit në vitin 1950, CIA nisi të rekrutonte kalorës kamba – ushtarë të fortë që mbështesnin liderin shpirtëror të Tibetit, Dalai Lama – teksa ato u arratisën në Indi në vitin 1959. Këto kalorës u stërvitën në “Camp Hale” në Kolorado e më pas u transportuan sërish në Tibet nga CIA për të organizuar një ushtri prej 14 mijë vetësh. Në mes të viteve ’60 ata ishin braktisur nga CIA, por vazhduan të luftojnë vetë deri në vitet ’70.

6. Forcat e pushtimit të Gjirit të Derrave

Në vitin 1960 operativët e CIA-s rekrutuan 1500 refugjatë kubanë që jetonin në Majemi dhe orkestruan një sulm surprizë në Kubën e Fidel Castro-s. Këta rebelë u stërvitën në një bazë në Guatemala dhe zbarkuan në Gjirin e Derrave më 19 prill 1961. Operacioni i planifikuar keq përfundoi në katastrofë dhe 150 njerëzit u vranë ose u kapën brenda tre ditësh.

7. Ushtria klandestine

Në vitin 1962 agjentët e CIA-s rekrutuan anëarët e fisit Meo që jetonin në malet e Laos për të luftuar si guerrilë kundër forcave komuniste të Loas. E quajtur Ushtria Klandestine, kjo njësi paguhej, stërvitej dhe furnizohej nga CIA dhe arriti në 30 mijë forca. Në vitin 1975 kjo ushtri që kishte arritur thuajse çerek milioni ishte reduktuar në 10 mijë refugjatë që ikën në Tajlandë.

8. Mercenarët nungë

Nungët, kinezë që jetonin në Vietnam u rekrutuan dhe organizuan nga CIA si forcë mercenare gjatë luftës së Vietnamit. Luftëtarë të frikshëm e brutalë ato u punësuan përgjatë gjithë Vietnamit. Por ata rezultuan të ishin një barrë jo e vogël për CIA-n, duke qenë se ishin shumë të kushtueshëm duke qenë se nuk pranonin të luftonin nëse nuk furnizoheshin rregullisht me birrë dhe prostituta.

9. Regjimenti peruvian
Në pamundësi për të shtypur forcat guerile në provincat lindore të Amazonës, Peruja i bëri thirrje Amerikës për ndihmë, në mes të viteve ’60. CIA reagoi duke krijuar një kamp të fortifikuar e duke rekrutuar peruvianët lokalë, të cilët u trajnuan nga personeli i beretave të gjelbra. Pas shtypjes së guerilëve njësia elitë u shpërnda nga frika se mund orkestronte një grusht shteti kundër qeverisë.

10. Forcat mercenare të Kongos

Në vitin 1964 gjatë luftës civile kongoleze, CIA krijoi një ushtri në Kongo për të mbështetur liderët pro-perëndimorë, Cyril Adoula dhe Joseph Mobutu. CIA importoi mercenarë evropian dhe pilotë kubanë – azilantë politikë kubanë – për të pilotuar forcën ajrore të saj të përbërë nga avionë transporti dhe bombardues.

11. Rebelët kurdë

Gjatë fillimit të viteve ’70 CIA shkoi në lindje të Irakut për të organizuar dhe furnizuar kurdët e asaj zone, të cilët ishin rebeluar kundër qeverisë irakene pro-sovjetike. Qëllimi i vërtetë pas këtij veprimi ishte për të ndihmuar shahun e Iranit që të zgjidhte një konflikt kufiri me Irakun në mënyrë të favorshme për Iranin. Pas marrëveshjes CIA e ndali ndihmën që i jepte kurdëve.

12. Mujaxhedinët afganë

Ndihma e maskuar për skuadrat që luftonin kundër pushtimit sovjetik të Afganistanit filloi nën presidentin Jimmy Carter në vitin 1970 dhe vazhdoi edhe gjatë administratës së Ronald Reagan. Operacioni pati sukses në qëllimin fillestar pasi sovjetikët u detyruan që të tërhiqnin forcat e tyre në vitin 1987. Fatkeqësisht, sapo u larguan sovjetikët SHBA e injoroi fare Afganistanin.

/tiranaobserver/

Fakte për Guevara-n

Che dhe “bluza javore”
Che Guevara, kur ishte i ri kishte nofkën “Chancho” (derr), për shkak të zakonit të tij për të mos u larë, si dhe prej faktit që ai gjithmonë vishte një “bluzë javore”, që do të thotë se e ndërronte bluzën një herë në javë. Përgjatë gjithë jetës së tij (edhe më pas mesa duket) njerëzit kanë komentuar faktin që ai mbante erë të keqe, sigurisht jo përballë tij.

Ernesto “peshkopi”
Ndryshe nga imazhi qe kemi për Guevara-n, kur ishte i ri ai ishte lloji i personit që e quajmë “peshkop”. Ai luante shah dhe madje ka marrë pjesë në disa konkurse lokale. Përveç kohës që kalonte me shokët e tij të shahut ai lexonte poezitë që i donte me pasion të madh. Lëndët e tij të preferuara në shkollë ishin matematika dhe inxhinieria.

Kuban apo jo?
Ndërkohë që Che Guevara mbahet mend më së shumti për aksionin e tij në Kubë, ai në fakt ka lindur në Argjentinë. Fakti interesant është se ka lindur në një familje të pasur dhe kurrë s’është bërë qytetar kuban. Kur ai erdhi në jetë, gjëja e parë që babai i tij tha ishte, “Ajo që vihet re menjëherë është se në gjakun e birit tim rrjedh gjak rebelësh irlandezë”.

Rebel me titullin doktor
Duket se ka shumë diskutime mbi këtë fakt në burime të ndryshme informacioni, por në qershor të vitit 1953 Che Guevara përfundoi studimet në mjekësi dhe u diplomua si doktor Ernesto Guevara. Teksa studionte në mjekësi, ai ishte veçanërisht i interesuar në sëmundjen e lebrozës. Che mund të konsiderohet një rebel me titullin doktor.

Udhëtimi në SHBA
Në vitin 1964 Che udhëtoi drejt SHBA për të mbajtur një fjalim në Kombet e Bashkuara në Nju Jork. Ndërkohë që ai dënonte SHBA për politikat veçuese racore ai tha: “Ata që vrasin fëmijët e tyre dhe i diskriminojnë ato çdo ditë për shkak të ngjyrës së lëkurës; ato që i lënë të lirë vrasësit e të zinjve duke i mbrojtur dhe më tej ndëshkojnë popullatën me ngjyrë sepse kërkojnë të drejtën legjitime për të jetuar si njerëz të lirë – si mund ta konsiderojnë vete ata rojtarë të lirisë?”

Pesë fëmijët e Che-së
Ne jemi mësuar ta shohim Guevara-n si revolucionar, pa e imagjinuar si njeri familjar, por në fakt ai ka pasur një fëmijë me gruan e tij të parë, Hilda Gadea. Ai ka pasur një vajzë që lindi në Meksiko Siti më 15 shkurt 1956, si dhe katër fëmijë me gruan e tij të dytë, revolucionaren Aleida March. Në foto është djali i Che-së, Camilo.

Pa duar
Pas ekzekutimit të tij, një doktor ushtarak preu duart e Che-së. Ushtarakët bolivianë e transferuan trupin e tij në një vend që s’bëhet i ditur dhe nuk bënë të ditur nëse trupi i tij u varros apo u dogj. Duart u ruajtën për t’u dërguar në Buenos Aires për identifikim të shenjave të gishtave, pasi ishin regjistruar në dosjet e policisë argjentinase.

Ikonë ironike
Fotot e shumta të fytyrës së tij janë kthyer në imazhet më komerciale të botës, duke u shfaqur në një sërë objektesh, si bluza, postera, tatuazhe. Në mënyrë ironike imazhi i tij ka kontribuar në kulturën e konsumit, të cilën ai thellësisht e përbuzte. Imazhi origjinal që është shumëfishuar gjithandej është shkrepur nga fotografi Alberto Korda.

Shën Ernesto
Guevara mbetet një hero kombëtar i dashur për shumë njerëz në Kubë, ku nxënësit e shkollës çdo mëngjes thonë, “Ne do bëhemi si Che”. Ndërkohë, Guevara është shenjtëruar nga disa fermerë në Bolivi si “Shën Ernesto”, të cilit i luten për ndihmë. Nuk është e nevojshme të thuhet se kisha Katolike nuk e konsideron Guevara-n si shenjt dhe e kundërshton këtë lloj adhurimi ndaj tij.

/tiranaobserver/

/gazetastart/

Çojmë n’dhe t’huej djalin m’u msue,
kombin tonë m’e përparue,
………. dhen tonë m’e nderuemun;
rri n’shkollë djali pesë – gjashtë vjet,
kur vjen n’Shkodër, shqyp nuk flet,
………. Shqypen ka harruemun!!!!

Gjyshat tonë, eh paçin dritë!
Njerz koktrashë, kurgja s’kanë dijtë:
………. Jan kenë t’hutuemun!…
Ata t’mjerët s’kan dijtë athera,
as buon giorno, as kali spera,
as sabah sherif teheir-ollsun!
Na sot jem për t’u lavdue,
dijmë me folë, me bisedue
………. nga mendja jem holluemun!
Çojmë n’dhe t’huej djalin m’u msue,
kombin tonë m’e përparue,
………. dhen tonë m’e nderuemun;
rri n’shkollë djali pesë – gjashtë vjet,
kur vjen n’Shkodër, shqyp nuk flet,
………. Shqypen ka harruemun!!!!
Kur flet shqyp, asht çud m’e ndi
Gjys-për-gjys tue e përzi
………. me fjalt t’gjuhve t’hueja!…
Thotë: me thanë la verita
ktu në Shkodër sot diçka
……….j an civilizuemun…
La gioventu ka studiue
di me folë, me ragionue
………. po m’vjen mirë: bravissimo!
Veramente, n’shkolla t’hueja
me kenë me studiue dhe grueja,
………. kish me u ndritë il popolo,
Se n’dhe t’huej asht rispettata,
grueja asht emancipata,
………. nuk asht schiava e burrave!…
Dhe kah ana e Toskenis
ku janë shkollat e Greqis,
………. çud asht me i ndigjuemun;
atje Toskat t’thotë gjithehera:
mirëmbrëma, kali mera
………. si ta kam, kalla mu ise?!
Thuej: ç’po bahet nga Greqija?
T’thotë: atje është elefterija,
………. bota është e gëzuarë!!!
Nga Jakova e nga Pesrendi,
n’Stara Serbia(?!) ku i kishteni
………. msohet n’shkolla t’serbëve,
tue folë shqyp t’thotë me pahir:
si ja brate, nadja e mirë,
………. dobro itro, kakoti?…
E kshtu gjuha po shëmtohet,
dhe kshtu kombi po mjerohet
………. nga shkollat e hueja!…

Kjo poezi eshte shkruar nga Filip Shiroka ne vitin 1889.

Fotografia e tij e shquar e Che Guevara-s u bë ikonë për revolucionarët në mbarë botën. Kur Alberto Korda i drejtoi aparatin e tij fotografik “Leica” luftëtarit mjekrosh latin të lirisë, ai përjetësoi në objektiv një imazh që u bë legjendë e shekullit të njëzetë.  Tashmë, pas vdekjes së Korda-s në Paris të premten në moshën 72 vjeçare, ka nisur beteja për të mbrojtur fotografinë e jashtëzakonshme nga shfrytëzimi komercial dhe për të siguruar se trashëgimia e fotografit lënë botës nuk do përlyhet nga beteja për para. Për më shumë 30 vjet Korda e bëri një sy qorr ndaj përdorimit të kësaj fotoje në bluza e postera nga studentët e radikalët në mbarë botën. Por ai u rezistoi me vendosmëri ofertave të majme për të shitur të drejtat e imazhit që ai e konsideronte si të shenjtë. Vitin e kaluar ai paditi “Loëe Lintas”, një agjenci reklamash dhe agjencinë e fotove “Rex Features” që e përdori foton fushatën e reklamës së vodkës Smirnoff. “Nëse Che do ishte gjallë ai do kishte bërë njëjtën gjë. Të përdorësh imazhin e Che Guevara-s për të shitur vodkë është përdhosje e emrit dhe kujtimit të tij. Ai nuk pinte kurrë. Ai nuk ishte pijanec dhe pija nuk duhet t’i bashkëngjitet kujtimit të tij të përjetshëm”, Korda tha. Tashmë një fushatë tjetër ka nisur për mbrojtjen e “guerilasit heroik” mes frikës se do përdoret nga kompanitë e etura për të fituar sa më shumë me popullaritetin e tij. Dr. Stephen Wilkinson u shpreh: “Familja Korda ka kërkuar që shoqata jonë për mbrojtjen e imazhit të Che të vazhdojë të mbrojë foton dhe gjithë mënyrat se si do përdoret. Kujtimi ynë më i pastër për të është kur në nëntor të vitit të kaluar ai na dha një shumë ët madhe parash që fitoi nga përdorimi i fotos dhe na kërkoi t’ia jepnim ministrisë kubane të Shëndetit, për t’i përdorur për antibiotikë për fëmijët”. Fotografia është bërë më 5 mars 1960 në një shërbim përkujtimor për më shumë se 100 anëtarë të ekuipazhit të një anije belge ngarkuar me armë që u vranë në një sulm, për të cilin Kuba fajësoi forcat kundër-revolucionare të ndihmuara nga SHBA. Korda u caktua nga revista “Revolucion” si fotoreporteri që do mbulonte ngjarjen, ku të pranishëm ishin Simone de Beauvoir dhe Jean-Paul Sartre. “Che qëndronte në radhën pas Fidel Castro-s në tribunë. Nuk mund të shihej. Më pasi ai doli para në skaj të tribunës. Unë qëndroja më poshtë. E pashë të bënte para me vështrimin absolut të sfidës së çeliktë teksa Fideli fliste. Kjo zgjati vetëm një moment. Ia dola të shkrepja dy poza e më pas ai u tërhoq mbrapsht”, është shprehur Korda. Revista e Korda-s ishte më e interesuar në fotot e Castro-s, por duket se fotografit i pëlqeu ai i Guevara-s dhe e vari në murin e studios së tij në Havanë. Shtatë vjet më vonë fotoja qëndronte akoma në mur e zverdhur nga tymi i duhanit, kur një botues italian, Giangiacomo Feltrinelli telefonoi për të kërkuar një kopje. Korda i dha vizitorit dy kopje falas. Guevara u vra disa muaj më vonë dhe u shpall menjëherë martir i revolucionit.

Ka shumë histori kontradiktore mbi mënyrën se si fotografia u bë aq e famshme, por u bë imazh i famshëm në një revoltë studentor në Parisnë vitin 1968 dhe Feltrinelli u tregua shumë i shpejtë për të fituar me të. Nga miliona posterat që mbanin imazhin që u shfaq në gjithë botën, sipas Korda-s, mbanin firmën “copyright Feltrinelli”. Por Korda nuk i mbajti inat botuesit. “E kam falur sepse duke bërë një gjë të tillë ai bëri të famshëm fotografinë”.“Është një prej ikonave më të mëdha të shekullit të njëzetë. Mund ta krahasosh me Marilyn Monroe të Andy Warhold për sa i përket impaktit viziv”, ka tëhnë Peter Blake, i cili ka skicuar kopertinën e albumit të Beatles “Sergeant Pepper”. Kujtimi dhe vepra e Guevara-s është aq e fuqishme sa këtë vit Mick Jagger janë duke prodhuar dy filma rivalë mbi jetën e tij. Jagger, dhoma studentore e të cilit në Shkollën e Ekonomisë në Londër ka qenë e dekoruar nga posteri i Che-së shpreson se rolin e rebelit do e pranojë Antonio Banderas, ndërkohë Redford ka nënshkruar tashmë kontratën me Benicio Del Torro. Guevara i lindur në Argjentinë u bë hero popullor në Kubë pasi ndihmoi ushtrinë rebele të Fidel Castro-s të fitonte kundër diktaturës së Batista-s në vitin 1959. Por statusi i tij mitik dhe fuqia e vazhdueshme e fotografisë së Korda-s u vulos, kur ai u vra në tetor 1967 gjatë një përpjekjeje për të nxitur një revoltë socialiste të stilit kuban në Bolivi. Për shumë vjet Korda ka pretenduar se s’ka bërë para nga fotografia. Kjo për arsye se Kuba nuk ka qenë nënshkruese e Konventës së Bernës mbi pronën intelektuale deri në fillim të viteve ’90 ndaj dhe Korda nuk mund të ndërmerrte asnjë veprim ligjor për të mbrojtur punën e tij. Korda lindi më 14 shtator 1928 në Havanë. Ai u përball fillimisht me fotografinë kur nisi t’i bënte foto të dashurës me aparatin Kodak 35 të të atit. Më pas, ai punoi disa kohë si fotograf mode. Por, karriera e tij ndryshoi drejtim pasi Castro erdhi në pushtet në Kubë. Pas revolucionit ai fotografoi demonstratat, vjeljen e kallamëve të sheqerit dhe skenat në fabrika. Për 10 vjet ai shërbeu si fotografi kryesor qeveritar, duke shoqëruar Castro-n në udhëtime dhe takime me personalitetet e huaja. Imazhe më pak të njohura të Korda-s përfshijnë fotot e Castro-s që sheh me kujdes një tigër në kopshtin zoologjik të Nju Jorkut, duke luajtur golf dhe peshkuar me Guevara-n, duke bërë ski dhe për gjah në Rusi, si dhe me Ernest Hemingëay. “Vdekja e Korda-s është humbje e madhe për kulturën kubane. Ai ishte një prej kronikanëve më të mëdhenj të revolucionit”, tha Librio Noval, një fotograf i gazetës zyrtare të partisë Komuniste të Kubës.

Che Guevara
Ndërkohë që Che Guevara mbahet mend më së shumti për aksionin e tij në Kubë, ai në fakt ka lindur në Argjentinë. Fakti interesant është se ka lindur në një familje të pasur dhe kurrë s’është bërë qytetar kuban. Kur ai erdhi në jetë, gjëja e parë që babai i tij tha ishte, “Ajo që vihet re menjëherë është se në gjakun e birit tim rrjedh gjak rebelësh irlandezë”. Në vitin 1964 Che udhëtoi drejt SHBA për të mbajtur një fjalim në Kombet e Bashkuara në Nju Jork. Ndërkohë që ai dënonte SHBA për politikat veçuese racore ai tha: “Ata që vrasin fëmijët e tyre dhe i diskriminojnë ato çdo ditë për shkak të ngjyrës së lëkurës; ato që i lënë të lirë vrasësit e të zinjve duke i mbrojtur dhe më tej ndëshkojnë popullatën me ngjyrë sepse kërkojnë të drejtën legjitime për të jetuar si njerëz të lirë – si mund ta konsiderojnë vete ata rojtarë të lirisë?” Fotot e shumta të fytyrës së tij janë kthyer në imazhet më komerciale të botës, duke u shfaqur në një sërë objektesh, si bluza, postera, tatuazhe. Në mënyrë ironike imazhi i tij ka kontribuar në kulturën e konsumit, të cilën ai thellësisht e përbuzte.

/tiranaobserver/

Pse besojnë pjesa më e madhe e njerëzve në jetën pas vdekjes? Parajsa nuk është një vend i mrekullueshëm i mbushur me dritë, por është një konstrukt fatal me një histori të përgjakshme, shkruan Johann Hari. John Lennon thoshte: “Imagjinoni që s’ka parajsë/ do ishte më e lehtë sikur ta mendonit kështu/ pa ferr poshtë nesh/ Mbi kokën tonë vetëm qiell”. Sot, sipas një libri të ri nga Lisa Miller, e cila është korrespondonte e seksionit fetar të “Neëësëeek”, 81 përqind e amerikanëve dhe 51 përqind e britanikëve thonë se besojnë në parajsë, një rritje prej 10 përqind që nga dekada e shkuar. Nga këta, vetëm 71 përqind shprehen se parajsa është “një vend aktual”. Në të vërtetë, 43 përqind besojnë se kafshët e tyre shtëpiake – macet, minjtë dhe gjarpërinjtë – do nisen me to drejt përjetësisë pas vdekjes. Por, pse nuk arrijnë ta kapërcejnë njerëzit idenë e Portave të Arta? Në realitet, parajsa në të cilin mendoni se do shkoni – një ribashkim me të afërmit e rrethuar nga drita – është një shpikje mjaft e vonë, vetëm se pak më e vjetër se Goldman Sachs. Shumë prej besimtarëve në parajsë do e gjenin në histori thuajse të panjohur këtë koncept. Libri i Miller “Parajsa: Magjepsja jonë e përhershme me jetën e përtejme” ngacmon historinë e çuditshme të parajsës dhe tregon se nuk është ajo që mendojmë.

Parajsa ndryshon vazhdimisht formë sepse është një histori e dëshirës së ndërgjegjshme njerëzore. Mjafton të tregosh çfarë mendon për parajsën për të kuptuar çfarë të mungon në jetë. Njerëzit që jetonin në shkretëtirë që shkruan Biblën jetonin të shoqëruar nga etja – ndaj parajsa e tyre është gjithnjë e mbushur me lumenj dhe burime. Skllevërit afrikano-amerikanë besonin se ata do shkonin në një parajsë ku “i pari do ishte i fundit dhe i fundit i pari”, në mënyrë që ata të ishin njerëzit e lirë që dominonin skllevërit e bardhë. Ne e dimë me saktësi se kur nisi historia e projektimit të mungesave tonë në qiell të hapur: Në vitin 165 para Krishtit dhe mban patentën e hebrenjve. Deri atëherë parajsa – shamyim – ishte shtëpia e Zotit dhe engjëjve të tij. Me raste Zoti zbriste që aty për të dhënë urdhra dhe për të dhënë ndonjë fshikullim të lehtë, por kishte një urdhër të prerë që aty s’lejoheshin të vdekshmit. Njerëzit nuk futeshin aty, por ata as që e prisnin një gjë të tillë. Më e mirë që mund të shpresoje ishte që të varroseshe me të afërmit në një varr të përbashkët dhe që historia të pasohej tek trashëgimtarët. Ishte një qëndrim njerëzor ndaj vdekjes. Ti ikën, por njerëzit e tu vazhdojnë të jetojnë.
Por si e shkatërroi këtë realitet ideja e parajsës, një vendi perfekt ku jeton Zoti dhe ku përfundojnë njerëzit pas vdekjes? Elementë të ndryshëm pluskonin “në atmosferën e Jeruzalemit për të kërkuar një vend ku të mbështeteshin”, siç e thotë Miller. Grekët besonin se kishte një shpirt të përjetshëm që ngjitej lart kur njerëzit vdisnin. Zoroastrianët besonin se një njeri do gjykohej në fund të jetës për veprat në tokë. Herbrenjtë besonin në një “Yahëeh” të plotfuqishëm. Por u desh një shpërthim i madh dhe i përgjakshëm që t’i përziente të gjitha bashkë. Gjatë rrugës së krijimit të parajsës hebrenjtë u përfshinë në një luftë të gjatë civile mbi faktin nëse duhej të hapeshin ndaj grekëve dhe tregtisë së tyre apo të qëndronin të veçuar, të kufizuar dhe të pastër. Me asnjë fitues në horizont mbretit Antichus i erdhi në majë të hundës. Ai pushtoi dhe u përpoq të fshinte nga faqja e dheut hebraizmin, duke e zëvendësuar me adhurimin e Zeusit. Hebrejtë panë që gjithçka e shenjtë për ta u thërrmua: Ata u urdhëruan që të sakrifikonin derrat para një statuje të Zuesit që tashmë dominonte tempullin e tyre. Hebrenjtë që refuzuan u varën në rrugë. Shumë të rinj u zhdukën në kodrat e Palestinës për të organizuar një sulm gueril që tani mbahet mend si historia e Hunukah. Përralla e vjetër herreje tregon se si ajo që vazhdon pas vdekjes ishte vdekje në vetvete: Kockat nuk mblidheshin dot më nga paraardhësit dhe shumë hebrenj u shpërndanë. Ndaj papritur vdekja u kthye në një terror të ri. Çfarë ishte? A po mbaronin këto jetë kot, për hiç gjë? Një prej luftëtarëve të rinj i njohur si Daniel njoftoi se hebrenjtë e martirizuar do merrnin një shpërblim të madh. “Shumë prej atyre që flenë në pluhur do zgjohen disa për të jetuar përjetësisht dhe disa për t’u përbuzur përjetësisht”, shkruan ai. Ideja e Danielit ishte jashtëzakonisht e suksesshme. Brenda një shekulli pjesa më e madhe e hebrenjve besonin në parajsë dhe që atëherë kjo ide nuk ka vdekur kurrë. Por ndërkohë që atëherë ekzistonin disa elementë të parajsës, nuk ishte simboli i pushimeve të mrekullueshme që është transformuar në ditët e sotme. Ishte një vend ku njerëzit dhe Zoti me engjëjt qëndronin – por Jezusi paralajmëroi se “nuk ka martesë në parajsë”. Njerëzit nuk bashkoheshin me të afërmit. Ishte Zoti me njeriun dhe lutjet e përjetshme. Ishte një parajsë, por jo siç e njohim. Edhe disa ateistë të thekur e konsiderojnë parajsën si një prej ideve fetare më të padëmshme. Por funksioni i saj primar për shekuj me radhë ka qenë ai i një mjeti kontrolli dhe kërcënimi. Vatikani për shembull, e ka deklaruar atë si monopol në listën VIP të Shën Pjetrit dhe vetëm ata që i bindeshin urdhrave të tyre mund të merrnin karta “Dil nga jeta e qëndro larg ferrit” të cilët u mundësonin atyre e fëmijëve të tyre parajsën. Ky përdorim i parajsës si një çomangë vazhdoi më tej edhe pas Reformimit Protestant. Miller thekson se në Anglinë puritane parajsa nuk ishte thjesht rehati, por më shuam “një mënyrë për të imponuar disiplinë në këtë jetë”.
Vazhdon më tej. Shihni Margaret Toscano, një mormone e brezit të gjashtë, e cila ishte një pasuese fanatike e Joseph Smith në rininë e saj. Më pas ajo studio feminizëm në universitet. Ajo u kthye në komunitetin e saj dhe argumentoi se femrat duhet të lejoheshin të bëheshin priftëresha. Autoritetet hormone dhe njerëzit që kishin mohuar se të zinjtë kishin shpirt deri në vitin 1976 e urdhëruan atë të tërhiqej mbrapsth dhe nëse s’e bënte nuk do shkonte në parajsë me familjen e saj. Por ajo u zmbraps. Tani, motrat e saj të trishtuara mendojnë se nuk do e shohin më atë pas vdekjes.Sigurisht, ka prova pafund se ideja e parajsës mund të jetë ngushëlluese apo e bukur, por kjo s’e bën të vërtetë. Diferenca mes dëshirave dhe fakteve është e thjeshtë. Po, do më pëlqentë që të shihja sërish disa prej miqve të vdekur e të afërmve. Do më pëlqente gjithashtu që të kishte paqe në botë, një milionë dollarë në llogarinë time dhe që Matt Damon të më kërkonte të martohesha me të. “Pyetjet racionale nuk ndihmojnë”, njofton një prej të intervistuarve, një profesor në Harvard. Kjo duket se është dhe këndvështrimi i Miller. Ajo thekson se të besosh në parajsë duhet të hidhesh në besimin fetar, por në çfarë fushe tjetër të jetës ne braktisim gjithë nevojat për fakte? Por, edhe nëse ju e lini mënjanë mungesën e fakteve ka një hendek konceptual në zemër të parajsës. Pas një farë kohe, a nuk bëhet jashtëzakonisht e mërzitshme? Kur jeton në shkretëtirë pranvera duket si parajsë. Por kur ke pasur pranverë për mijra vjet a nuk mërzitesh me të? Parajsa është, sipas fjalëve të George Orëell, një përpjekje për “të prodhuar një shoqëri perfekte me një vazhdim të pafund të diçkaje që ka qenë e vlefshme vetëm sepse ishte e përkohshme”.

Hyrja në parajsë
Mënyra e hyrjes në parajsë ndryshon sipas besimit fetar që e predikon, por zakonisht ndodh pas vdekjes. Në shumë prej besimeve fetare, hyrja në parajsë kushtëzohet nga një “jetë e mirë” në tokë. Një përjashtim i shquar i kësaj është “sola fide”, besimi i shumë prej protestantëve, të cilët predikojnë se dikush nuk duhet të jetojë se s’bën një jetë të kulluar, por dikush duhet të pranojë Jezus Krishtin si shpëtimtarin e tij që ai të marrë mëkatet e fajet. Shumë besime fetare theksojnë se ata që nuk shkojnë në parajsë do shkojnë në një vend “pa praninë e Zotit”, që është ferri dhe është i përjetshëm. Disa besime fetare besojnë se ekzistojnë dhe variante të tjera të përtej-jetës përveç parajsës dhe ferrit, siç është purgatori. Një tjetër besim siç është universalizmi beson se kushdo do të shkojë në parajsë eventualisht, pavarësisht asaj që kanë bërë apo besuar në tokë. Disa forma të krishterimit besojnë se ferri është thjesht vdekja e shpirtit.Shumë njerëz që kanë qenë pranë vdekjes apo kanë pasur eksperienca të tilla janë shprehur se kanë takuar të afërmit dhe kanë hyrë në “Dritë” në një dimension të panjohur, i cili ngjason me mkonceptin fetar të parajsës. Megjithatë, ka dhe disa eksperienca që raportojnë për përjetimin e koncepteve të ferrit, por ato që tregojnë për një përjetim të një gjendjeje që ngjan me parajsën tregojnë për një gjendje intensive dashurie, paqeje dhe gëzimi përtej çdo koncepti njerëzor. Bashkë me këtë ndjesi pozitive njerëzit që kanë eksperienca pranë vdekjes gjithashtu flasin për një gjendje të lartë të kuptuari dhe përjetimi, a thua se po shijojnë një pjesë të parajsës.

81 përqind
e amerikanëve janë shprehur se besojnë në jetën e përtejme dhe se parajsa ekziston.

51 përqind

e britanikëve të intervistuar mendon se jeta nuk mbaron me vdekjen dhe se ekziston parajsa.

10 përqind
është rritur numri i njerëzve që besojnë në ekzistencën e parajsës që në dekadën e shkuar.

71 përqind
e njerëzve të intervistuar shprehen se parajsa ekziston dhe është në fakt “një vend aktual”.

*Koment i autores për “The Independent” mbi librin “Parajsa: Magjepsja jonë e përhershme me jetën e përtejme”

/tiranaobserver/

Kultistët kishin pësuar lavazh truri nga megalomaniaku Jones, i cili e kishte emërtuar fshatin e tyre në xhungël si vetja e tij dhe i mbante ndjekësit e tij si skllevër, për të mos thënë zombi. Edhe Jones vetë u gjend i vdekur. Ai kishte qëlluar veten me pistoletë ose ndoshta dikush tjetër e kishte vrarë. Me nofulla katrore, flokë sterrë të zinj dhe syze të errëta dielli që e bënin të dukej si një agjent sekret që pinte ilaçe antipsiqike, Jones zë vend përkrah Charles Manson në ikonografnë amerikane të demonëve.

Por, a ishte Jones me të vërtetë një njeri i vetmuar dhe i çmendur për të cilët amerika është aq e famshme? A mund të jetë bindës fakti që mbi nëntëqind persona morën jetën e tyre me dëshirë vetëm sepse ai i kishte këshilluar kështu? Mos ndoshta ka ndonjë shpjegim tjetër për këtë mister?

Jo shumë larg nga masakra e madhe në Jonestown (fshati i Jones, siç e kishte quajtur prifti i çmendur), filluan menjëherë pëshpëritjet dhe aludime të çuditshme për disa eksperimente njerëzore në kontrollin e mendjes, madje edhe genocig, dhe një prezencë e çuditshme e CIA-s në të. Këto histori sugjeronin se të paktën qeveria e Shteteve të Bashkuara mund ta kishte parandaluar masakrën Jonestown, por nuk bëri asgjë. Thashethemet më të guximshme dhe ndoshta të ekzagjeruara tregonin se Jonestown ishte një kamp përqendrimi i CIA-s i ndërtuar si një bazë sekrete, ky qeveria sekrete tentonte të riprogramonte psiqikën amerikane. Gjithashtu, ka patur sugjerime të “Jonestown” të tjerë paralele dhe se konspiracioni nuk përfundoi me vdekjet në Guyana.

Jim Jones lindi më 13 maj 1931, biri i një anëtari të Ku Kluks Klan-it në Lynn, Indiana. Mamaja e tij, siç pretendonte Jones, ishte Indiane Cherokee, por ky fakt nuk është verifikuar kurrë. Si një fëmijë i pakontrolluar dhe paedukuar mirë, Jones filloi të mahnitej pas punëve të kishës që në moshë të vogël. Në vitin 1963 ai kishte arritur të krijonte kongregacionin e tij në Indianapolis: Tempulli i Njerëzve të Ungjillit të Kishës. Ishte një kongregacion interracial, diçka e padëgjuar më parë në Indiana në atë kohë. Jim Jones bënte pareshtur fushata në interes të njerëzve me ngjyrë. Gjithashtu, thuhet se ai vuante nga magji të çuditshme që e bënin t’i bienin të fikët shumë shpesh, merrte këshilla nga krijesa jashtëtokësore, praktikonte shërim me anë të besimit dhe kishte përjetuar shpesh vizione dhe ndjesi të një holokausti nuklear.

I bindur se Dita e Betejës së Fundit ishte shumë afër, se vetë Indianapolis ishte një shënjestër e sulmeve, Jones kërkonte udhëheqje. Atë duket se e gjeti në janar të vitit 1962 në një çështje të gazetës Esquire. Një artikull disi ironik, përshkruante nëntë vendet më të sigurta në botë për t’u larguar nga stresi dhe ankthi i një konfrontimi nuklear. Një nga këto nëntë streha ishte Brazili. Aludimet për lidhjen e Jones me CIA-n nisin pikërisht aty.

Sipas një artikulli në “San Jose Mercury News”, fqinjët e Jones në Belo Horizonte, Brazil (ku ai jetoi para se të shpërngulej për në Rio De Janeiro), tregonin se ai hiqej si një marins në pension, i cili “merrte një pagesë mujore nga qeveria e Shteteve të Bashkuara”. Ata gjithashtu mbanin mënd se Jones, i cili më pas pretendonte se ishte detyruar të punonte si zhigolo për të mbajtur familjen, jetonte si një njeri i pasur. “Disa njerëz këtu besonin se ishte një agjent amerikan i CIA-s”, raportoi një fqinj.

Në kundërshtim me raportimet e kryera nga fqinjët e Jones, biografi i tij Tim Reiterman thotë se familja e tij jetonte në Brazil, në mënyrë mjaft të thjeshtë dhe modeste duke mbijetuar me oriz dhe bizele. Kur Jones u kthye ne Shtetet e Bashkuara, pas vrasjes së Presidentit Kennedy, ai u tha ndjekësve të tij se e kishte kaluar kohën në Brazil duke ndihmuar jetimët. Më pas e shpërnguli kishën e tij në Ukiah, Kaliforni dhe më pas në San Francisco ku u kthye në një fondacion i drejtuar nga politikanët lokalë.

Para se Jones të arrinte në Brazil, kishte bërë një ndalesë në in Georgetown, Guyana. Edhe pse ndalesa e tij kishte qenë mjaft e shkurtër, arriti të fitonte vend në mediat lokale duke akuzuar kishën se përhapte komunizëm. Sipas Reiterman, dukej se ishte një tentativë e kalkuluar mirë për t’u bërë i njohur si antikomunist.

Pesëmbëdhjetë vjet më vonë, ai i torturonte anëtarët e sektit të tij me premtime se do ta zhvendoste Tempullin e Njerëzve nga Guyana në Bashkimin Sovjetik. Në librin e vitit 1979, një ish-përkrahës fanatik i Jones, Phil Kerns (nëna e të cilit vdiq në masakrën masive), ngriti hipotezën e një konspiracioni nga ana e sovjetikëve në Jonestown.

“Jones ka qenë një marksist i betuar”, shkroi Kerns, “i cili ka patur kontakte të vazhdueshme me oficerë të qeverisë kubane dhe sovjetike gjithashtu”. Ndërmjet të tjerave, Kerns shkruan se pak para masakrës së Jonestown, dy persona të Tempullit të Njerëzve dhuruan 500.000 dollarë të parave të sektit tek ambasada sovjetike.

Përfaqësuesit e Jones në fakt, janë takuar shpesh me zyrtarët sovjetikë, aq shpesh sa që u kthyen në një barsaletë që qarkullonte në rrethin diplomatik të Guyana-s. Jones u kishte thënë ndjekësve të tij nga ana tjetër se CIA kishte “infiltruar” grupin e Jonestown për një mision sekret.

Më pas sigurisht të gjitha thashethemet të çonin në dyshimin se masakra e Jonestown ishte një makinacion i CIA-s. Gjithsesi, qëndrimi jo serioz i Tempullit me sovjetikët, është një tjetër fakt që të çon drejt lidhjes së kultit me Agjencinë. Reiterman, një skeptik i teorive konspirative, cilëson se “prezenca e CIA-s në Guyana-n socialiste mund të merrej me mend”. Ata me siguri mund të kenë shfaqur interes ndaj kontakteve të tempullit me sovjetikët.

Por, pse interesohej me të vërtetë Jones për sovjetikët? Ai ndoshta mund ta ketë ditur se ëndrra e tij profetike rreth shpërnguljes së tempullit drejt Bashkimit Sovjetik, ishte vetëm aq, një ëndërr. Më pas u kthye menjëherë në favor të vetvrasjes në masë. Një ndjekës i Jones e pyeti atë përpara vetvrasjes nëse ishte e mundur që ta harronin të gjithë planin dhe të arratiseshin për në Rusi, por Jones i tha se nuk ishte e mundur. Nëse CIA ishte ajo që kishte infiltruar tempullin ose nëse tempulli ishte madje vetëm një pjesë e një operacioni të saj, strehimi i pjesëtarëve të kultit në ambasadën sovjetike do të kishte patur një qëllim akoma më shumë pragmatik.

CIA ishte e para që “mori vesh” lajmin e Jonestoën dhe raportoi vetvrasjet në masë. Vetvrasjet u pasuan nga një sulm i urdhëruar nga Jones, drejt një partie të udhëhequr nga Kongresmeni Leo Ryan në Guyana për të investiguar abuzimet e aluduara ndaj të drejtave të njeriut në Jonestown. Njerëzit e urdhëruar për të qëlluar me armë zjarri sulmuan partinë e Ryan në pistën e fluturimit Kaituma teksa ishte gati të nisej. Katër persona mbetën të vdekur. Shumë të tjerë u plagosën duke përfshirë këtu edhe Reiterman, i cili në atë kohë ishte reporter i San Francisco Examiner. Ndër të plagosurit ishte gjithashtu edhe zyrtari i ambasadës së Shteteve të Bashkuara, Richard Dwyer.

I plagosur, por në gjendje të mirë

A u kthye Richard Dwyer për në Jonestown pas sulmit në pistën e fluturimit? A ishte ai prezent gjatë masakrës? Sipas raportimeve të regjistruara në një kasetë audio në kohën kur filloi sulmi, dëgjohet vetë zëri i Jones, i cili urdhëron, “Nxirreni Dwyerin që aty!” Reiterman mendon se ky ishte një “gabim fatal” nga ana e Jones, pasi Dwyer nuk duhej të ishte pjesë e njerëzve të plagosur. Edhe pse e vërteta ka mbetur në hije, implikimet e tij në këtë çështje janë të çuditshme dhe misterioze.

Dwyer ishte një agjent i CIA-s

Nga ana e tij, Dwyer as nuk e konfirmon por as nuk e mohon se ka qenë një agjent i CIA-s, por në vitin 1968 ai është identifikuar si personazh i një botimi “Kush është kush në CIA”. Një muaj pas masakrës, gazeta e zonës së bregdetit, San Meteo Times (gazetë e vendlindjes së Leo Ryan), raportoi se zyrtarët e Departamentit të Shtetit kishin bërë me dije se agjenti i CIA-s ishte dërguar menjëherë për në Jonestown gjatë sulmit në pistën e fluturimit të partisë së Ryan. Dwyer mohoi shkrimin e gazetës, duke thënë se nuk ka qenë atje në atë kohë. Sipas një raporti, ndalesa tjetër e Dwyer-it pas Guyana ishte Grenada.

Megjithatë, Dwyer nuk ka qenë i vetmi karakter i lidhur me misionin eventual të Agjencisë Qendrore të Inteligjencës në Guyana. Vetë ambasadori i Shteteve të Bashkuara të asaj kohe, John Burke, më pas shkoi të punonte për stafin e komunitetit të inteligjencës të CIA-s. Richard McCoy, një tjetër zyrtar i ambasadës, ka bërë me dije punët e tij për kundërinteligjencës së Forcave Ajrore të Shteteve të Bashkuara. Qeveria socialiste e Guyana-s ka tërhequr për vite me radhë vëmendjen e shërbimit të inteligjencës së Shteteve të Bashkuara. Nëse atje ka patur operacione të fshehta, asnjeri nuk ka pse të çuditet.

Ndihmësi i Leo Ryan, Joseph Holsinger kishte frikë se CIA mund të ishte duke kryer një operacion sekret aq të keq saqë mund të shokonte edhe gardianët më të stërvitur të CIA-s. Në vitin 1980, Holsinger i cili e kishte zbuluar tashmë prezencën e Dwyer-it në Jonestown, mori një tezë të dërguar nga një profesor i U.C. Berkeley. I quajtur “Colonia Penale”, teza shpjegonte me detaje të imtësishme se si programi i kontrollit të mendjes së CIA-s, i quajtur MK-ULTRA, nuk kishte përfunduar në vitin 1973, ashtu si CIA kishte raportuar në Kongres. Në të kundërt, raportonte teza, thjesht ishte transferuar jashtë spitaleve publike dhe burgjeve, drejt kufijve të izoluara dhe të sigurta të kulteve religjioze. Holsinger besonte se Jonestown ishte pikërisht një nga këto kulte.

Në vendin e vetrasjeve masive janë gjetur në fakt një sasi shumë e madhe ilaçesh psikoaktive të kontrollit të mendjes. Larry Layton, zëvendësi i Jones, i cili ishte pjesë e skuadrës së sulmit në pistën e fluturimit dhe në një farë mënyre i kishte shpëtuar masakrës Jonestown, u bë i akuzuari i vetëm për vrasjet masive. Nga mënyra se si përshkruhej ai, dukej se ishte duke u zhytur në një “gjendje ekstaze posthipnotike”, ndërkohë që zhytej edhe më thellë në magjinë e Jones. Vetë babai i Layton-it, e quante atë “robot”. Sipas raporteve, kunati i tij, i cili kishte përpiluar kontratën e qirasë së fshatit të ashtuquajtur Jonestown me qeverinë e Guyana-s, ishte një mercenar i rebelëve të UNITA-s në Angola që mbështetej nga CIA. Babai i Layton-it, sipas Holsinger, ishte një biokimist përgjegjës për luftën kimike në ushtrinë e Shteteve të Bashkuara në DGP-në (Dugway Proving Ground) e Utah-ut.

Vetë Jones, i cili hiqej si një simpatizant i Bashkimit Sovjetik, ka qenë dikur një mbledhës fondesh për Richard Nixon dhe gjatë të njëjtës periudhë kohe, Jones e deklaroi veten një rimishërim i Jezu Krishtit dhe Leninit në të njëjtën kohë.

Më pas u grit një problem i ri, ai i trupave. Numërimi i trupave të Jonestown zbriti deri në rreth katërqind brenda dy ditëve pas vetvrasjeve duke ngritur kështu spekullime se personat që kishin arritur të arratiseshin ishin ndjekur nga pas dhe ishin vrarë. Në çdo rast, mjeku ligjor i Guyana-s, Leslie Mootoo, dëshmoi se të paktën shtatëqind nga trupat e të vdekurve dukeshin se ishin vrarë me dhunë dhe nuk bëhej fjalë absolutisht për vetvrasje.

“Unë besoj se është e mundshme që Jonestown të ketë qenë një eksperimet mizor për kontrollin e mendjes”, tha Holsinger gjatë një konference në vitin 1980. “Vizita zyrtare e Leo Ryan ndoshta ka penetruar në maskimin e tyre dhe mund të përbënte rrezik për ekspozimin e operacionit sekret. Qeveria ose agjenti i saj CIA, e kanë vlerësuar si të domosdoshme, shfarosjen e më shumë se nëntëqind qytetarëve amerikanë për të mbrojtur sekretin e operacionit”.

“Operacioni”, nëse ka patur një të tillë, pasi në këtë çështje kemi të bëjmë vetëm me aludime dhe spekulacione, mund të ketë vazhduar më tej edhe pas vetvrasjeve masive. Vite më vonë dihet se janë bërë disa përpjekje për të ripopulluar Jonstown me refugjatë domenikanë dhe indokinezë, të mbështetura këto nga organizata e Billy Graham. Gjithashtu, ka patur edhe një kult të ngjashëm me atë të Jonestown në Guyana në kohën kur Jones ishte ende aktiv në misionin e tij mizor. David Hill, një “Rabin” sipas mënyrës së tij, së bashku me tetë mijë ndjekësit e tij, kishte krijuar një kult që njihej me emrin “Kombi i Izraelit”. David Hill ishte aq i plotfuqishëm saqë arriti të fitonte nofkën “zëvendëskryeministër” gjatë udhëtimeve të tij nëpër të gjithë vendin.

Një shënim tjetër mjaft i çuditshëm: Një memorandum i cili me sa thuhet ka kaluar nga Jones tek avokati i Tempullit të Njerëzve, Mark Lane, i cili gjithashtu i ka shpëtuar masakrës, tregonte ata të dy që planifikonin zhvendosjen e Grace Walden në Jonstown. Walden ka qenë një dëshmitar kyç në vrasjen e Martin Luther King Jr. Më pas Lane rihapi çështjen e vrasjes së Martin Luther King Jr. duke përfaqësuar vetë të akuzuarin kryesor të vrasjes së tij, James Earl Ray. Kur memoradumi doli në pah, Lane mohoi se kishte biseduar me njëri lëvizjen e Walden për të zgjidhur çështjen e vrasjes. Ai gjithashtu pretendoi se memorandumi ishte një pjesë e një misioni sekret të inteligjencës ushtarake rreth vrasjes së King, ndoshta në tentativë për të diskredituar emrin e tij dhe nëpërmjet tij edhe emrin e Walden.

Shumica e anëtarëve të Tempullit të Njerëzve pa përfshirë këtu drejtuesit, ishin të gjithë njerëz me ngjyrë. Në të njëjtën kohë, shumica e lidershipit ishin të bardhë. Joyce Shaw, një ish-pjesëtar i Tempullit, dikur kishte spekuluar se historia e vetvrasjeve në masë ishte një maskim për “një lloj eksperimenti të tmerrshëm, ose të një plani të neveritshëm racist…një plan si ai i gjermanëve nazistë për të shfarrosur njerëzit me ngjyrë”.

Në vitin 1980, Komiteti i përhershëm i Shtëpisë së Bardhë për Shërbimet e Inteligjencës deklaroi se nuk kishte asnjë provë që të mund të inkriminonte ose të përfshinte Agjencinë Qendrore të Inteligjencës me masakrën e Jonestown.

Përgatiti

KLARITA BAJRAKTARI

/botasot.info/

Ja një histori miqësie e thellë, përfundimi i së cilës u shkaktoi dhimbje të dyja palëve. Rrëfimi është i një psikologeje që ka bërë edhe një libër së fundi për miqësinë në përgjithësi dhe atë mes dy femrave në veçanti.

“Unë e takova Deboran kur erdhi në klubin tim, në vitin 1993. E sapodivorcuar e me dy fëmijë të vegjël, isha e lirë dhe e lumtur. Por duke qenë se nuk kisha një partner, isha shumë e hapur për të gjetur një mikeshë, me të cilën të mund të ndaja gjërat e mia dhe orët e lira. Miqësia jonë nisi që në fillim si një histori shumë e bukur dhe gjithçka ishte e menjëhershme. Ajo çka na pëlqente te njëra-tjerra ishte mënyra se si qeshnim pa fund, duke treguar barsoleta, apo histori për ngjarjet që na kishin ndodhur gjatë ditës. Ishim të dyja gra me karrierë. Unë psikologe e suksesshme, ndërsa mikesha ime një shefe marketingu e mirëpaguar. Miqësia jonë bazohej te respekti reciprok dhe afeksioni që ndjenim për njëra-tjetrën. Ish-mikesha ime kishte qenë e martuar, por shumë shpejt e kuptoi se lidhja e saj martesore kishte të çara. I shoqi nuk donte fëmijë, ndërsa për të, fëmijët ishin të rëndësishëm. Si përfundim ajo e arriti atë që dëshironte, por martesa vazhdoi të kishte probleme.
Një vit pas njohjes sonë, unë njoha Nik, një menaxher i zoti me të cilin u martuam një vit më pas. Por edhe pse isha e sapodashuruar me burrin me të cilin u martova, Deborah vazhdonte që të ishte pjesë e rëndësishme e jetës sime. Ne takoheshim në klub, në palestër, flisnin rregullisht për të gjitha gjërat si më parë dhe vazhdonim që t’ia kalonim shumë mirë. Ndër të tjera bënim edhe biseda të gjata për dashurinë dhe miqësinë e marrëdhëniet e tjera njerëzore. Në vitin 2001, martesa e Deboras pësoi krisje të rënda dhe nuk mund të vazhdonte më, ndaj ajo u divorcua. Nisi kështu për të një periudhë shumë e vështirë dhe unë isha e lumtur që isha për të një krah e një sup mbi të cilin ajo të mund të mbështetej dhe të qante, ditën, apo natën. Miqtë janë për të të ndihmuar kur ke nevojë dhe unë për të isha një ndihmë e madhe në një periudhë të vështirë. Me kalimin e kohës, duke qenë se ajo ishte vetëm, më bënte çdo natë telefonata shumë të gjata, mbi dy orë, pas të cilave ndihesha tërësisht e konsumuar. Im shoq më thoshte se kjo miqësi po më konsumonte përtej mundësive të mia, por nuk e dëgjova. Por ndërsa koha dhe muajt kalonin, nisa që të shqetësohem për sjelljen e Deboras por isha e pamundur dhe e pafuqishme që ta ndihmoja. Ajo ndërkohë kishte nisur që të pinte alkool dhe më telefononte shpesh për të më thënë se nuk mbante mend se çfarë i kishte ndodhur një natë më parë. Më pas nisi që të shkonte nëpër klube, për t’u takuar me djem të rinj dhe për t’u shoqëruar me ta për një kohë të shkurtër. Një mëngjes më merr në telefon dhe më thotë e tmerruar se në shtratin e saj ishte një djalosh i ri, të cilin ajo as që e njihte fare. Unë u shqetësova shumë dhe vazhdoja që t’i thoja mikeshës sime që ajo kishte nevojë për ndihmën e një profesionisti. Ajo ndërkohë bëri përpjekje për ta ndaluar vetë të pirin dhe për tri javë nuk vuri alkool në gojë, por kjo nuk zgjati shumë dhe iu rikthye zakonit të vjetër të telefonatave dhe qarjeve të gjata. Unë e ndjeja që ndërkohë po më shteronin forcat për ta mbështetur. Për shumë kohë, ne kishim ndarë një miqësi të gjatë. Kishim shumë pika të përbashkëta, por më në fund po e shihja se kishim marrë rrugë të ndryshme. Ndihesha e lodhur dhe më dukej sikur çdo natë, përmes telefonatave të saj, më duhej që t’ia gëlltisja ngjarjet e ditës që më rëndonin gjithnjë e më tepër në stomak. Një ditë im shoq më tha: Kjo që po bën ti i kalon përmasat e miqësisë. Mikesha jote po ndërhyn në jetën tonë. Unë e dija që Nik kishte të drejtë, por e ndjeja që nuk mund ta lija në baltë mikeshën, sepse mendoja që çdo gjë tjetër do të kishte qenë e padrejtë dhe jo e ndershme. Dhe kështu telefonatat pasuan njëra-tjetrën ditë pas dite dhe unë nisa të ndihem në faj dhe për tim shoq. Sigurisht që kjo situatë nuk e kërcënoi kurrë martesën tonë, por shkaktoi një stres të madh. Një natë Deborah më tha se dëshironte që të mbeste me barrë nga një marrëdhënieje rastësore me djemtë e rinj që takonte nëpër klube nate. Ishte nata kur vendosa që t’i jap fund miqësisë që kisha me të. I thashë se ajo po shkatërronte veten dhe se nuk mund të vazhdoja më një miqësi që ushqehej vetëm nga unë dhe që mbi të gjitha po më dëmtonte martesën. Që nga ajo natë nisa të mos i përgjigjem më telefonatave të Deboras dhe kështu kaluan disa muaj. Kështu, më në fund, Deborah më dërgoi një e-mail, në të cilin më shkruante arsyet e sjelljes së saj. Gjatë muajve që nuk kishim pasur lidhje, isha ndier më e qetë, edhe pse më mungonte shumë miqësia me të. Lidhja jonë kishte marrë fund për shkak të rrugëve të ndryshme që ndoqëm në jetë dhe këndvështrimeve të ndryshme që kishim për jetën.

Ajo që mësova nga kjo miqësi e gjatë ishte që, edhe pse na pëlqen që të mendojmë se miqtë tanë do të jenë gjithmonë aty për ne, deri në fund të jetës, ndonjëherë duhet t’i lëmë që të ikin, sado që një fakt i tillë mund të na dhembë gjatë…

/gazeta-shqip/

Probabiliteti
Probabiliteti i bruneve në krahasim me biondet është më i madh. Shumica e femrave që janë pjesë e jetës publike dhe politike të Shqipërisë janë brune. Kështu që ne kemi zgjedhur të nxjerrim në pah aftësitë e pakicës, femrave bionde dhe të suksesshme në Shqipëri.

Biondet e suksesshme

Ina Rama
Majlinda Bregu
Arta Dade
Lajla Përnaska
Mimi Kodheli
Elvana Hana
Lindita Nikolla
Albana Vokshi
Mesila Dode
Shegushe Ligori
Ledina Aliolli

/tiranaobserver/

Fillimisht te ju duhet të mbizotërojë shpirti fisnik. Striptizmi në vetvete është lojë shikimesh, joshjeje, aludimi dhe ironie. Nuk është një “zhveshje” vulgare. Gjithmonë duhet të jeni të kujdesshme, të zbaviteni, të mos tregoheni agresive dhe të mërzitshme.

Veshja

Në këtë pikë jeni të lira të luani dhe ta ekzagjeroni sa të doni. Mund të vishni geta rrjetë, korse, bust, taka të larta, dorashka etj. Nuk duhet të prezantoheni në skenë, sikur po shkoni për të bërë ski, por të jeni sa më të bukura, të visheni me rroba të hapura, të vini sa më shumë bizhuteri, që të dukeni më tërheqëse dhe të bini në sy.

Truku dhe paruket

Flokët mund t’i kapni ose t’i mbani gjysmë të kapura, për dy arsye: duke i pasur në dy mënyrat që përmendëm mund të vendosni ndonjë pupël, lule, perlë, ose diçka më të rëndë, si për shembull një kapëse të madhe me gurë të shndritshëm, për të tërhequr sa më shumë vëmendjen e publikut. Edhe një kapele e vogël që kombinon me veshjen është perfekte. Ndërsa për fytyrën mund të përdorni një make-up të rëndë, për t’i dhënë më shumë dritë pamjes, qerpikë fals, një buzëkuq të ndezur. E veshur në mënyrë provokuese dhe e lyer rëndë do të tërhiqni vëmendjen e të gjithë spektatorëve. Përpiquni të mos e ekzagjeroni, sepse pa dashur do të dukeni si kloun.

Muzika

Nuk duhet as shumë e shpejtë, as shumë e ngadaltë. Joshëse, por jo superseksi. Diçka që ju bën të ëndërroni, që ka një domethënie për ju dhe spektaklin tuaj. Shmangini në maksimum këngët e tipit Jessica Rabbit ose në të kundërt do t’i jepnit fund origjinalitetit të surprizës suaj. Jini sa më origjinale, rrëmoni mes disqeve të vjetra, kontrollojeni mirë mp3 dhe “iPod”-in, shikoni ndonjë video në internet për t’u frymëzuar. Mos harroni që një këngë për t’u bërë e famshme duhet të ketë ritëm, në mënyrë që të lëvizni shpejt, duke bërë kuriozë edhe të tjerët.

Atmosfera

Drita e neonit nuk mund të durohet në një piceri, imagjinoni në një dhomë gjumi. Dëshironi të ndiheni më të qetë? Mos e ekzagjeroni, sepse në të kundërt dhurata juaj e vogël nuk do të vlerësohet: e keni menduar ndonjëherë se çfarë ndodh me errësirën? Për të arritur qëllimin tuaj, që spektakli të jetë sa më i bukur dhe të tërheqë vëmendjen e të gjithë publikut, mos përdorni drita të forta, por abazhurë të vegjël të vendosur në çdo cep të dhomës. Bëni ndonjë provë, duke e vendosur pasqyrën në vendin ku do të ulet personi të cilin keni ftuar. Nëse ju nuk e shihni veten tuaj të pasqyrohet në pasqyrë, të jeni të bindur se as ai nuk do t’ju shohë. Hidhini pak parfum dhomës.

Lëvizjet

Vështirësia qëndron në këtë pikë. Përpiquni ta ndihmoni veten me ndonjë lëvizje ose objekt të vogël. Për shembull, karrigia me të cilën luani është perfeke. Mbështetuni dhe rrotullohuni me këmbët e hapura, pastaj shtrini njërën këmbë dhe ulni kokën poshtë, mblidhini këmbët dhe ngrijini lart ngadalë. Kapuni pas karriges dhe lëvizni ngadalë belin, pastaj ngrihuni dhe qëndroni në këmbë para ose pas karriges dhe mbështetni vetëm njërën këmbë mbi ndenjëse. Një ide ua dhamë, pjesa tjetër ju mbetet juve. Keni ndonjë tendë në shtëpi? Atëherë përdoreni për të ngacmuar fantazinë tuaj, fshihuni pas saj dhe zhvishuni ngadalë. Lëvizni mesin, përdorni këmbët dhe duart, shkunduni, futeni barkun brenda për të treguar brinjët, por mos harroni duart. Nuk duhet të jenë copëza të vdekura të lidhura në trup. Ngrijini duart lart ngadalë, bëni lëvizje të ndryshme me krahë, përdorini për të lëvizur flokët, mbështetni njërin gisht mbi buzë, hapni pëllëmbën dhe dërgoni sa më shumë të puthura, sepse në këtë mënyrë do të dukeni vërtet të magjishme. Këshilla e fundit është buzëqeshja. Sado e emocionuar të jeni, sforcohuni që të buzëqeshni gjithmonë.

/gazeta-shqip/