Në një pjesë tjetër të botës, ky do të kishte qenë një projekt publik i drejtpërdrejtë. Një autotradë ishte tepër e ngushtë për të menaxhuar rritjen e fluksit të trafikut, kështu që autoritetet sollën pajisje të rënda për ta zgjeruar atë. Ndërkohë që është në mes të punës, një traktor nivelues  zbuloi një shpellë që askush s’e dinte se ishte atje. Puna u ndalua menjëherë, dhe brenda disa orësh një ekip shkencor zbriti në vend për ta studiuar atë. Ky është ligj në Izrael, ku qytetërimi shkon prapa të paktën 5.000 vjet më parë dhe ku repertori i madh arkeologjik mund të gjendet në çdo metër katror nën këmbët e pasurive të patundshme. Gati çdo perandori që nga fillimi i historisë së Perëndimit i ka pushtuar këto toka, apo luftoi kundër tyre, ose të paktën i kaloi përmes – Egjiptianët, Asirët, Babilonasit, Grekët, Romakët, Turqit, kryqëzatat – duke lënë pas ndërtesa, vende varrimi apo objekte. Cila është arsyeja pse ka qenë rreth 300 gërmime aktive këtë vit në Izrael, Bregun Perëndimor dhe Gaza – një zonë jo më e madhe se Nju Jersi. Kjo është edhe arsyeja kryesore pse Izraeli ka përfituar nga mundësia për të vënë në  skenë  “Jeruzalem 3000,” një festival arti prej 17 muajsh, i muzikës dhe ekspozitës arkeologjike duke përkujtuar përvjetorin e 3.000-të të pushtimit të qytetit nga bijtë e Izraelit të lashtë. Festivali, i cili u hap në shtator, pa dyshim ka të bëjë më shumë me tërheqjen e turistëve sesa në bërjen e historisë së lashtë. Dhe kjo ka rritur pakënaqësinë në mesin e arabëve palestinezë, të cilët insistojnë në faktin se Jeruzalemi i takon atyre dhe frikësohen se pasioni izraelit  për gërmuar  çdo gjë nën kërcënimin e vendeve të shenjta islamike  në qytet, në të gjithë vendin dhe në zonat përreth. Por festimi shërbeu të  kujtojë se rajoni ka asistuar në një lloj shumë të veçantë të historisë. Për gati 3 miliardë hebrenjtë, të krishterët dhe myslimanët, kjo është Toka e Shenjtë, vendi ku Bibla dhe Kurani thonë se Jezusi, Abrahami, mbreti David dhe mbreti Salomon të gjithë ecën  në tokë. Çdo lopatë toke  kthehet në një dëshmi për atë se si, madje edhe nëse, këto dhe figura të tjera biblike kanë jetuar me të vërtetë. Hannukah si dhe qasja e Krishtlindjeve, besimtarët përreth botës janë në sintoni  më shumë se kurrë për rëndësinë e gjetjeve arkeologjike të shekullit të kaluar, e sidomos viteve të fundit, në krijimin e realitetit të fakteve në themel të besimit të tyre. Continue Reading